Bab 08-Murji’ah

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Golongan ini diberi kepada mereka merujuk makna perkataan irjak dari segi bahasa. Irjak mempunyai dua makna iaitu:

Pertama; ta’khir iaitu menangguhnya. Kedua; ialah memberi harapan. Mereka diberi nama Murji’ah kerana merujuk makna yang pertama iaitu ta’khir. Ini kerana mereka menangguhkan amalan daripada niat dan qasad (maksud atau tujuan). Apabila merujuk makna yang kedua, mereka berkata maksiat tidak memberi mudarat kepada iman sebagaimana taat tidak membawa mudarat kepada kufur. Kadang-kadang mereka memberi harapan pahala kepada pelaku maksiat.

Sebahagian sarjana Islam juga menghuraikan makna Murji’ah dengan maksud menangguhkan hukuman pelaku maksiat sehingga hari kiamat bukannya dihukum di dunia ini. Segala hukuman yang diwajibkan oleh Allah seperti qisas dan hudud tidak perlu dilaksanakan.

Golongan ini lahir kerana kesan daripada kemunculan mazhab Khawarij yang mengkafirkan orang beriman yang mengerjakan maksiat. Mazhab Muktazilah menghukum pelaku maksiat tidak beriman dan tidak kafir sebaliknya mereka kekal dalam neraka. Mereka tidak menggunakan al-Quran dan sunnah Nabi Muhammad dalam berhujah tetapi menggunakan akal fikiran sehingga bercanggah dengan al-Quran dan sunnah.

Golongan Murji’ah terbahagi kepada empat kumpulan iaitu:

MURJI’AH JABARIAH
Mereka yang menangguhkan hukum mengenai iman dan mengikut Jaham bin Safuan dalam perkara amal.
MURJI’AH QADARIAH
Mereka yang menangguhkan hukum mengenai iman dan mengikut Qadariah dan Muktazilah dalam perkara qadak dan qadar.
MURJI’AH KHAWARIJ
Mereka yang keluar daripada Jabariah dan Qadariah serta mengakui Khawarij.
MURJI’AH KHALISAH
Mereka yang tidak mengikut tiga golongan yang tersebut di atas.

Kemudian mereka berpecah pula kepada beberapa kumpulan mengikut pemimpin-pemimpin.

Al- Yunusiah
Pengikut Yunus bin Aun al-Samari. Antara ajarannya:

- Iman ditentukan melalui hati dan lidah. Ia meliputi makrifat Allah, kasih dan tunduk kepadanya di samping membenarkan dengan lidah. Sesiapa yang mempunyai perkara ini dia beriman.
- Taat bukan sebahagian daripada iman. Orang yang beriman itu dikira memasuki syurga dengan ikhlas dan yakinnya bukan dengan ilmu dan taat.

Al- Ghasaniah
Pengikut Ghasan al-Khufi yang menyatakan:

- Iman itu makrifah Allah dan rasulnya. Mereka mengakui wahdaniah (keesaan) Allah dan apa yang diturunkan oleh Allah dan dibawa oleh Nabi Muhammad, secara ijmal (menyeluruh) bukan secara tafsil (terperinci).
- Seorang yang tahu hukum memakan babi itu haram tetapi tidak tahu apa maksud babi, dia beriman. Orang berkata, “Aku tahu Allah mewajibkan haji ke Kaabah tetapi tidak tahu di mana Kaabah atau bagaimana ia boleh terjadi di dunia,” dia beriman.

Al- Thaubaniah
Pengikut Abu Thauban yang menyatakan:

- Iman itu ialah makrifat dan ikrar kepada Allah, para utusannya dan perkara yang pada logik akal tidak boleh melakukannya. Apabila perkara yang pada logik akal boleh meninggalnya maka ia tidak termasuk dalam iman.
- Qadar baik dan jahat itu daripada hamba bukannya daripada Allah. Kepimpinan itu tidak tetap melainkan dengan ijmak umat Islam.

Al-Taumaniah
Pengikut Abu Maaz al-Thaumani. Antara ajarannya adalah:

- Iman ialah suatu yang terpelihara daripada kufur. Ia juga bermaksud nama kepada semua perkara yang apabila ditinggalkan salah suatu daripadanya boleh menyebabkan kafir.
- Orang yang membunuh nabi atau memukulnya didakwa kafir. Ia bukan kerana membunuh dan memukul tetapi kerana meringan-ringankannya, bermusuh dan marah kepadanya.
- Meninggalkan sembahyang dan puasa lalu menghalalkannya menjadi kafir. Apabila meninggalkannya dengan niat qada (ganti) maka tidak menjadi kafir.
- Orang fasik yang mengerjakan dosa besar bukan musuh Allah dan walinya.

Al- Marisiah
Pengikut Abu Abdul Rahman Basir bin Ghias al-Marisi. Ayahnya beragama Yahudi, datuknya pernah menjadi hamba kepada Zaid bin al-Khattab. Al-Marisi seorang pemimpin Murji’ah di Baghdad. Pada mulanya dia mempelajari agama daripada Ketua Hakim Negara al-Khadad Abu Yusuf. Beliau adalah Imam besar dalam mazhab Hanafi. Kemudian, dia terpengaruh dengan ilmu falsafah dan ilmu Kalam yang kemudiannya mengambil ajaran sesat daripada Jaham bin Safuan.

Melihat perubahan Abu Abdul Rahman, Hakim Negara Abu Yusuf kemudian meninggalkannya. Dia menyembunyikan diri pada zaman Khalifah Harun ar-Rasyid hingga pada zaman khalifah al-Makmun. Apabila Khalifah al-Makmun terpengaruh dengan fahaman al-Quran itu baru (makhluk), dia muncul semula di tengah-tengah masyarakat. Al-Darami yang mengarang kitab Sunan bertujuan khusus menolak ajaran al-Marisiah.

Antara fahaman yang dibawa oleh golongan ini adalah:
- Iman itu ialah mengakui dengan hati dan lidah.
- Sujud kepada patung dan matahari tidak kafir tetapi membawa kepada kufur.
- Mustahil Allah mengekalkan orang-orang yang mengerjakan dosa besar ke dalam neraka, bukannya harus.
-Semua perkara yang menjadi derhaka kepada Allah dikira dosa besar.

Al-Syamariah
Pengikut Abu Syamar. Antara ajarannya adalah:

- Iman itu ialah makrifat Allah iaitu tunduk kepadanya, kasih kepadanya dan mengakunya sebagai Tuhan yang satu. Tidak ada tuhan lain yang seumpanya selagi tidak ada hujah daripada para nabi.
- Menolak qadak dan qadar seperti pegangan golongan Murji’ah.

Menurut Ahli Sunnah wal Jamaah, golongan inilah yang paling kafir di kalangan semua kumpulan-kumpulan Murji’ah kerana paling melampau berpegang dengan ajaran mereka dan menolak qadak dan qadar.

Kuliyah Jumaat 25 Mei 2007
Dari Masjid Rusila, Marang, Terengganu

Download Kuliyah